Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 27




                                               

Амінакіслоты

Амінакіслоты - арганічныя злучэнні, у малекуле якіх адначасова ўтрымліваюцца карбаксільныя і амінныя групы. Амінакіслоты могуць разглядацца як вытворныя карбонавых кіслот, у якіх адзін або некалькі атамаў вадароду замененыя на амінныя групы.

                                               

Аргінін

Аргінін - аліфатычная асноўная α-амінакіслата. Аптычна актыўная, існуе ў выглядзе L-і D-ізамераў. L-аргінін уваходзіць у склад пептыдаў і бялкоў, асабліва высока ўтрыманне аргініна ў асноўных бялках - гістонах і пратамінах.

                                               

Аспарагінавая кіслата

Аспарагінавая кіслата - аліфацічная амінакіслата, адна з 20 протеиногенных амінакіслот арганізма. Сустракаецца ва ўсіх арганізмах ў вольным выглядзе і ў складзе бялкоў. Хімічная формула: COOHCH 2 CHNH 2 COOH.

                                               

Валін

Валін - аліфацічная α-амінакіслата, адна з 20 протэінагенных амінакіслот, уваходзіць у склад практычна ўсіх вядомых бялкоў. Названа ў гонар расліны валяряны. Хімічная формула: C 5 H 11 NO 2

                                               

Глутамінавая кіслата

Глутамінавая кіслата - аліфацічная амінакіслата. У жывых арганізмах глутаминовая кіслата ў выглядзе аніёну глутамата прысутнічаюць у складзе бялкоў, шэрагу нізкамалекулярных рэчываў і ў свабодным выглядзе. Глутамінавая кіслата грае важную ролю ў ...

                                               

Крэацін

Крэацін - азотазмяшчальная карбонавая кіслата, якая сустракаецца ў пазваночных. Удзельнічае ў энергетычным абмене ў цягліцавых і нервовых клетках. Крэацін быў выдзелены ў 1832 годзе Шэўролем з шкілетных цягліц і быў названы па аналогіі з грэчаскі ...

                                               

Незаменныя амінакіслоты

Незаменныя амінакіслоты - неабходныя амінакіслоты, якія не могуць быць сінтэзаваны ў тым ці іншым арганізме, у прыватнасці, у арганізме чалавека. Таму іх паступленне ў арганізм з ежай неабходна. Незаменнымі для дарослага здаровага чалавека зяўляю ...

                                               

Серын

Серын - гідраксіамінакіслата, існуе ў выглядзе двух аптычных ізамерый - L і D. L-серын ўдзельнічае ў пабудове амаль усіх прыродных бялкоў. Упершыню серын быў выдзелены з шоўка, у бялках якога ён выяўлены ў найбольшых колькасцях. Серын адносіцца д ...

                                               

Трыптафан

Трыптафа́н - прапіонавая кіслата, скар.: Тры, Трп, Trp, W) - араматычная альфа-амінакіслата, C 11 H 12 N 2 O 2. Існуе ў двух аптычна ізамерных формах - L і D і ў выглядзе рацэмата. Уяўляе сабой бясколерныя крышталі. Малекулярная маса 204.22, тэмп ...

                                               

Трэанін

Трэані́н, 2-аміна-3-гідроксімасляная кіслата, CH 3 CHCHCOOH - незаменная кадзіруемая амінакіслата, вытворнае маслянай кіслаты. Упершыню вылучаны з бялку аўса у 1925 годзе С. Шрайверам и X. Бустанам. Трэанін уваходзіць у склад большасці бялкоў. Іс ...

                                               

Фенілаланін

Фенілаланін - араматычная альфа-амінакіслата, існуе ў двух аптычна ізамерных формах - L і D. Па хімічнай будове злучэнне можна прадставіць як амінакіслату аланін, у якой адзін з атамаў вадароду замешчаны фенільнай групай. Бясколерныя крышталі. Ма ...

                                               

Хіцін

Хіці́н - азотазмяшчальны поліцукрыд, упершыню вылучаны з вонкавых абалонак тарантул. Хімічная назва: полі-N-ацэтыл-D-глюкоза-2-амін. Назва рэчыва "хіцін" паходзіць ад грэчаскага "хітон" "χιτών", тып вопраткі, што сімвалізуе ключавую ролю хіціну ў ...

                                               

Нуклеінавыя кіслоты

Нуклеінавыя кіслоты - высокамалекулярныя арганічныя злучэнні, біяпалімеры, утвораныя рэшткамі нуклеатыдаў. Нуклеінавыя кіслоты ДНК і РНК прысутнічаюць у клетках усіх жывых арганізмаў і выконваюць найважнейшыя функцыі па захоўванні, перадачы і рэа ...

                                               

Вітаміны

Витамі́ны - група нізкамалекулярных арганічных злучэнняў адносна простай будовы і разнастайнай хімічнай прыроды. Гэта зборная па хімічнай прыродзе група арганічных рэчываў, абяднаная па прыкмеце абсалютнай неабходнасці іх для гетэратрофнага арган ...

                                               

Фоліевая кіслата

Фо́ліевая кіслата́, вітамін B 9, вітамін B C - біялагічна актыўнае рэчыва, вітамін з групы В, пігмент жоўтага колеру, C 19 H 19 N 7 O 6. Фоліевую кіслату і яе вытворныя абядноўваюць таксама пад назвай фалацын. Фоліева кіслата ўпершыню вылучана ам ...

                                               

Амілапекцін

Амілапекцін - адзін з асноўных поліцукрыдаў крухмалу, які складаецца з разгалінаваных ланцужкоў малекул глюкозы, монацукрыдныя рэшткі звязаныя α і α гліказіднымі сувязямі.

                                               

Амілоза

Амілоза - адзін з асноўных поліцукрыдаў крухмалу, які складаецца з лінейных або слабаразгалінаваных ланцужкоў малекул глюкозы, злучаных сувязямі паміж 1-м і 4-м вугляродныя атамамі.

                                               

Вугляводы

Вугляво́ды - агульная назва шырокага класа прыродных арганічных злучэнняў. Гэта арганічныя рэчывы, якія змяшчаюць карбанільную групу бел. і некалькі гідраксільных груп. Назва класа злучэнняў паходзіць ад слоў "вугаль" і "вада", яна была ўпершыню ...

                                               

Крухмал

Крухмал - поліцукрыды амілозы і амілапекціну, монамераў, якой зяўляецца альфа-глюкоза. Формула крухмалу:n. Крухмал, які сінтэзуецца рознымі раслінамі ў хларапласце, пад дзеяннем святла пры фотасінтэзе, крыху адрозніваецца па структуры зерняў, сту ...

                                               

Лактоза

Лактоза С 12 Н 22 О 11 - вуглявод групы дыцукрыдаў, змяшчаецца ў малацэ і малочных прадуктах. Малекула лактозы складаецца з астаткаў малекул глюкозы і галактозы. Лактозу часам называюць малочным цукрам.

                                               

Мальтаза

Мальтаза, або кіслая α-глюказідаза, - гідралітычны фермент з сямейства гліказіл-гідралаз бел., каталізуе працэс расшчаплення малекулы мальтозы, з дапамогай гідролізу, які ідзе па наступнай рэакцыі: C 12 H 22 O 11 + H 2 O → 2 C 6 H 12 O 6 {\displa ...

                                               

Мальтоза

Мальтоза - саладовы цукар, 4-О-α-D-глюкапіраназіл-D-глюкоза, прыродны дыцукрыд, які складаецца з двух рэшткаў D-глюкозы. Змяшчаецца ў вялікай колькасці ў прарослым зерні ячменю, жыта і іншых збожжавых; выяўлены таксама ў таматах, у пылку і нектар ...

                                               

Піранозы

Піранозы - монацукрыды, якія знаходзяцца ў цыклічнай форме і якія змяшчаюць шасцічленнае кольца. Піранозы ўтвараюцца ў выніку ўнутрымалекулярнай ацэталізацыі гідроксігрупы пры C-5 і альдэгіднай групы C-1. Піранозы могуць існаваць у выглядзе α-і β ...

                                               

Цукроза

Цукроза C 12 H 22 O 11, таксама дыцукрыд) або бураковы цукар, трысняговы цукар - дыцукрыд, які складаецца з двух монацукрыдаў - α-глюкозы і β-фруктозы. Цукроза зяўляецца вельмі распаўсюджаным у прыродзе дыцукрыдам, яна сустракаецца ў садавіне і я ...

                                               

Глікаліпіды

Глікаліпіды - складаныя ліпіды, якія ўтвараюцца ў выніку злучэння ліпідаў з вугляводамі. У малекулах глікаліпідаў ёсць палярныя "галовы" і непалярныя "хвасты". Дзякуючы гэтаму глікаліпіды уваходзяць у склад клетачных мембран. Глікаліпіды шырока п ...

                                               

Гліцэрыды

Існуюць тры віды гліцэрыдаў: монагліцэрыды - замешчаны адзін атам H; дыгліцэрыды - замешчаныя два атама Н; трыгліцэрыды - замешчаныя тры атама Н. Алеі і тлушчы ў асноўным змяшчаюць трыгліцерыды, але пад дзеяннем натуральных ферментаў ліпазы яны г ...

                                               

Ліпіды

Ліпіды - тлустыя кіслоты, а таксама іх вытворныя, як паводле радыкалу, так і паводле карбаксільнай групы. Выкарыстоўваемае раней вызначэнне ліпідаў, як групы арганічных ўлучэнняў, добра рашчынальных у непалярных арганічных рашчынальніках і практы ...

                                               

Простагландзіны

Простагландзіны - група ліпідных фізіялагічна актыўных рэчываў, якія ўтвараюцца ў арганізме ферментатыўным шляхам з некаторых незаменных тлустых кіслот або тых, што утрымліваюць 20-членны вугляродны ланцуг. Простагландзіны зяўляюцца медыятарамі з ...

                                               

Сфінгаміелін

Сфінгаміелін - гэта тып сфінгаліпіду, які знаходзіцца ў клеткавай мембране жывёл. Асабліва гэтым фасфаліпідам багатая міелінавая абалонка аксонаў нервовых клетак.

                                               

Фасфатыдзілхалін

Фасфатыдзілхаліны ― група фасфаліпідаў, якіх змяшчаюць халін. Таксама ўваходзяць у групу лецыцінаў. Фасфатыдзілхаліны адны са самых распаўсюджаных малекул клетачных мембран.

                                               

Элаяпласты

Элаяпла́сты, або алеапласты - тып пластыдаў - лейкапластаў, якія назапашваюць тлушчы. Тлушчы ў элаяпластах запасяцца ў відзе круглых пластаглобул, якія, па сутнасці, зяўляюцца кропелькамі тлушчу. Як і ўсе лейкапласты, элаяпласты пазбаўлены пігмен ...

                                               

Цыкл трыкарбонавых кіслот

Цыкл трыкарбонавых кіслот - цэнтральная частка агульнага шляху катабалізму, цыклічны біяхімічны аэробных працэс, падчас якога адбываецца ператварэнне двух-і трохвугляродных злучэнняў, якія ўтвараюцца як прамежкавыя прадукты ў жывых арганізмах пры ...

                                               

Дэзоксірыбануклеазы

Дэзоксірыбануклеа́зы - ферменты класа нуклеаз, якія каталізуюць расшчапленне фосфадыэфірных сувязей у полінуклеатыдных ланцугах ДНК. Шырока прадстаўлены ў клетках жывёл, раслін і мікраарганізмаў. Удзельнічаюць у рэгуляванні распаду і сінтэзу ДНК, ...

                                               

Ізаферменты

Ізаферменты, ізаэнзіны - розныя па амінакіслотнай паслядоўнасці ізаформы або ізатыпы аднаго і таго ж ферменту, якія існуюць у адным арганізме, але, як правіла, у розных яго клетках, тканках або органах. Ізаферменты, як правіла, высока гамалагічны ...

                                               

Сфінгаміеліназа

Сфінгаміелінфосфадыэстэраза - лізасамальны фермент, які расшчапляе мембранны ліпід сфінгаміелін на фасфатыдзілхалін і цэрамід. Недастатковасць фермента прыводзіць да значнага назапашвання ліпідаў у лізасомах, што выклікае захворванні, вядомыя як ...

                                               

Цэрулаплазмін

Цэрулаплазмін - медзьутрымальны бялок, які прысутнічае ў плазме крыві. У церулаплазміне ўтрымоўваецца каля 95 % агульнай колькасці медзі сыроваткі крыві чалавека. Прыроджаны дэфіцыт цэрулаплазміну прыводзіць да дэфектаў развіцця галаўнога мозгу і ...

                                               

SRY

Ген SRY размяшчаецца на Y-храмасоме большасці сысуноў, і бярэ ўдзел у развіцці арганізма па мужчынскім тыпе. Ген SRY не мае інтронаў і кадзіруе бялковы фактар развіцця семяннікоў, таксама званы бялком SRY, які ініцыюе развіццё мужчынскага арганізма.

                                               

Мутагенез

Мутагене́з - працэс узнікнення мутацый пад уздзеяннем фактараў навакольнага і ўнутранага асяроддзя. Аснова мутагенеза - змены ў малекулах нуклеінавых кіслот, што захоўваюць і перадаюць спадчынную інфармацыю, і парушэнні мітатычнага апарата клетач ...

                                               

Мутагены

Мутаге́ны - фізічныя і хімічныя фактары, уздзеянне якіх на жывыя арганізмы прыводзіць да паяўлення мутацый з частатой, большай за ўзровень спантанных мутацый. Да фізічных мутагенаў адносяць іанізавальныя і ультрафіялетавае выпрамяненні, высокія і ...

                                               

Мутацыйная тэорыя

Распрацаваў Г. дэ Фрыз у 1903 годзе. Падобную сістэму прадстаўленняў пра зменлівасць і эвалюцыю распрацаваў і С. І. Каржынскі ў 1899 годзе. Развіццё генетыкі абвергла асноўныя палажэнні мутацыйнай генетыкі. Сучасныя прадстаўленні аб спадчыннасці ...

                                               

Транслакацыя

Транслакацыя - тып храмасомных мутацый, пры якіх адбываецца перанос участка храмасомы на негамалагічную храмасому. Аснова транслакацыі - абмен негамалагічнымі ўчасткамі храмасом. Асобна вылучаюць рэцыпрокныя транслакацыі, пры якіх адбываецца ўзае ...

                                               

Храмасома

Храмасомы - нуклеапратэідныя структуры ў ядры эўкарыятычнай клеткі, якія становяцца лёгка прыкметнымі ў пэўных фазах клетачнага цыкла. Храмасомы ўяўляюць сабой высокую ступень кандэнсацыі храмаціна, што пастаянна прысутнае ў клетачным ядры. Перша ...

                                               

Меёз

Меё́з, або рэдукцыйнае дзяленне клеткі - дзяленне ядра эўкарыятычнай клеткі з памяншэннем колькасці храмасом у два разы. Адбываецца ў два этапы. Меёз не варта змешваць з гаметагенезам - утварэннем спецыялізаваных палавых клетак, ці гамет, з недыф ...

                                               

Храмасомная тэорыя спадчыннасці

Храмасо́мная тэо́рыя спа́дчыннасці - тэорыя аб лакалізацыі фактараў спадчыннасці ў храмасомах клетак. Распрацавана нямецкім эмбрыёлагам Тэадорам Боверы бел. і амерыканскім цытолагам У. Сетанам. Эксперыментальнае абгрунтаванне лакалізацыі генаў у ...

                                               

Цэнтрамера

Цэнтрамера - участак храмасомы, які характарызуецца спецыфічнай паслядоўнасцю нуклеатыдаў і структурай. Цэнтрамера грае важную ролю ў працэсе дзялення клеткавага ядра і ў кантролі экспрэсіі генаў.

                                               

Археазаалогія

Археазаалогія - навуковая галіна, якая вывучае фауністычныя рэшткі з археалагічных помнікаў. Археазаалогія спалучае ў сабе элементы прыродазнаўчых і гуманітарных навук. Пачатак бярэ ў 2-й палове XIX ст. разам са станаўленнем археалогіі каменнага ...

                                               

Лічынка

Лічынка - фаза жыццёвага цыкла шэрагу жывёл. Звычайна аб наяўнасці лічынкі кажуць у тых выпадках, калі на працягу індывідуальнага развіцця асобіны яна перажывае ператварэнне, або метамарфоз, - значная змена будовы. Як правіла, у лічынак не развіт ...

                                               

Аксалотль

Аксалотль - неатэнічая лічынка некаторых відаў амбістом, земнаводных з сямейства амбістомавых атрада хвастатых. Асаблівасць аксалотля складаецца ў тым, што ён дасягае палаваспеласці і становіцца здольным да размнажэння, не ператварыўшыся ў даросл ...

                                               

Апалонік (лічынка)

Апалонікі - лічынкі бясхвостых земнаводных. Назву атрымалі з-за знешняга выгляду. Развіваецца лічынка з яйка і жыве ў вадзе. Раней за ўсіх, іншы раз з пачатку красавіка, у вадаёмах зяўляюцца апалонікі бурых жаб, крыху пазней, з траўня, - зялёных ...

                                               

Велігер

Велігер - пелагічная форма лічынак малюскаў, напр. Scaphopoda, Bivalvia і Gastropoda. Велігеры зяўляюцца часткай планктону. Характэрнай прыкметай велігераў зяўляецца велум - падабенства лопасцяў, пакрытых веечкамі. Яны служаць для харчавання і па ...