Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 123




                                               

Гідрааэрамеханіка

Гідрааэрамеха́ніка - раздзел механікі, які вывучае законы руху і раўнавагі вадкасцей і газаў, а таксама іх узаемадзеянне паміж сабой і з межавымі паверхнямі цвёрдых цел. Вадкасці і газы разглядаюцца як суцэльнае асяроддзе. Падзяляецца на тэарэтыч ...

                                               

Гідрадынаміка

Гідрадына́міка - галіна фізікі суцэльных асяроддзяў, якая вывучае рух ідэальных і рэальных вадкасцей і газаў. З пункту гледжання механікі, вадкасцю называецца рэчыва, у якога ў раўнавазе адсутнічаюць датычныя напружання. Вадкасць валодае ўласціва ...

                                               

Меніск (фізіка)

Мені́ск - скрыўленне паверхні вадкасці ў тонкай трубцы або паміж блізка размешчанымі цвёрдымі паверхнямі. У выпадку, калі вадкасць змочвае паверхню, утвараецца ўвагнуты меніск напрыклад, спалучэнне вада - шкло. Калі вадкасць не змочвае паверхню, ...

                                               

Механіка цвёрдага дэфармаванага цела

Механіка цвёрдага цела -натуральная навука, частка механікі суцэльных асяроддзяў, якая вывучае змены формы цвёрдых целаў пры знешніх і ўнутраных уздзеяннях і руху. Варта адрозніваць гэтую навуку ад фізікі цвёрдага цела, якая вывучае ўнутраную стр ...

                                               

Пругкасць

Пру́гкасць матэрыялаў - уласцівасць цел аднаўляць сваю форму і абём ці толькі абём пасля спынення дзеяння знешніх сіл, якія выклікалі іх дэфармацыю. У цвёрдых целах і вадкасцях пругкасць абумоўлена сіламі ўзаемадзеяння паміж часцінкамі рэчыва, у ...

                                               

Пругкія хвалі

Пру́гкія хва́лі - механічныя ўзбурэнні, якія распаўсюджваюцца ў пругкім асяроддзі. Узнікаюць пры землетрасеннях, выбухах, ударах. Разнавіднасці пругкіх хваль - гукавыя хвалі і ультрагукавыя хвалі.

                                               

Тэнзар напружанняў

Тэнзар напружанняў - тэнзар другога рангу, які складаецца з дзевяці велічынь, якія прадстаўляюць механічныя напружанні ў адвольнай кропцы нагружанага цела. У дэкартавай сістэме каардынат гэтыя дзевяць велічынь запісваюцца ў выглядзе табліцы, у як ...

                                               

Тэорыя пругкасці

Тэорыя пругкасці - раздзел механікі суцэльных асяроддзяў, які вывучае дэфармацыі пругкіх цвёрдых целаў, іх паводзіны пры статычных і дынамічных нагрузках. Галоўная задача тэорыі пругкасці - высвятліць, якія будуць дэфармацыі цела і як яны будуць ...

                                               

Электрагідрадынаміка

Электрагідрадынаміка - фізічная дысцыпліна, якая ўзнікла на скрыжаванні гідрадынамікі і электрастатыкі. Прадметам яе вывучэння з’яўляюцца працэсы руху слабаправодзячых вадкасцей, змешчаных у электрычнае поле. Многія ЭГД-эфекты з’яўляюцца нечаканы ...

                                               

Гарэнне

Гарэнне - складаны фізіка-хімічны працэс ператварэння кампанентаў гаручай сумесі ў прадукты згарання з вылучэннем цеплавога выпраменьвання, святла і прамяністай энергіі. Набліжана можна апісаць прыроду гарэння як бурна працякаючае акісленне. Дагу ...

                                               

Цэтанавы лік

Цэтанавы лік - характарыстыка ўзгаральнасці дызельнага паліва, якая вызначае перыяд затрымкі гарэння рабочай сумесі. Чым вышэй цэтанавы лік, тым менш затрымка і тым больш спакойна і плаўна гарыць паліўная сумесь. Цэтанавы лік колькасна роўны абём ...

                                               

Фотахрамізм

Фотахрамізм - здольнасць рэчыва абарачальна набываць або змяняць афарбоўку пад уздзеяннем аптычнага выпраменьвання. Уласцівы вялікай колькасці рэчываў арганічнага і неарганічнага паходжання. Фотахрамізм арганічных рэчываў абумоўлены фотафізічнымі ...

                                               

Электрахімічны рад напружанняў металаў

Электрахімічны рад напружанняў металаў – металы, размешчаныя ў парадку ўзрастання іх стандартных электродных патэнцыялаў. Электродам параўнання з’яўляецца стандартны вадародны электрод. Найбольш распаўсюджаныя металы ў Р. н. размешчаныя ў наступн ...

                                               

Паскаральнік з сустрэчнымі пучкамі

Паскара́льнік з сустрэ́чнымі пучка́мі, кала́йдар - устаноўка, у якой ажыццяўляюцца сутыкненні сустрэчных пучкоў зараджаных часціц, паскораных электрычным полем да высокіх энергій; адзін з паскаральнікаў зараджаных часціц. Ужываюцца паскаральнікі ...

                                               

Сінхратрон

Сінхратро́н + трон) - цыклічны рэзанансны паскаральнік зараджаных часціц. Паскарэнне электронаў адбываецца ў высокачастотным электрычным полі, частата якога нязменная, і ў магнітным полі, напружанасць якога змяняецца ў часе. Пры гэтым часціцы рух ...

                                               

Цыклатрон

Цыклатрон) - цыклічны рэзанансны паскаральнік цяжкіх зараджаных часціц, у якім кіроўнае магнітнае поле і частата паскаральнага напружання пастаянныя ў часе. Часціцы ў цыклатроне рухаюцца па плоскай спіралі, якая разгартваецца, пры гэтым часціцы м ...

                                               

Дыэлектрычная пранікальнасць

Дыэлектры́чная праніка́льнасць – фізічная велічыня, якая характарызуе дыэлектрычныя ўласцівасці асяроддзя, здольнасць дыэлектрычнага асяроддзя падаўляць электрычнае поле. Паказвае, у колькі разоў напружанасць электрычнага поля ўнутры аднароднага ...

                                               

Закон Кулона

У электрастатыцы падчас вывучэння ўзаемадзеяння электрычна зараджаных цел эфектыўнай аказваецца мадэль "пунктавы зарад". Пунктавы зарад - зарад такога зараджанага цела, памеры якога значна меншыя за адлегласць ад гэтага цела да пункта назірання і ...

                                               

Напружанасць электрычнага поля

Напру́жанасць электры́чнага по́ля - фізічная вектарная велічыня, што зяўляецца дынамічнай характарыстыкай электрычнага поля, і вызначаецца як адносіна сілы, што ўздзейнічае на зарад з боку поля, да велічыні гэтага зарада: E → = F → q {\displaysty ...

                                               

Тэарэма Гаўса

Тэарэ́ма Га́ўса - асноўная тэарэма электрастатыкі, якая ўстанаўлівае сувязь паміх патокам напружанасці электрычнага поля праз адвольную замкнёную паверхню і электрычным зарадам, што знаходзіцца ўнутры гэтай паверхні.

                                               

Электрастатыка

Электраста́тыка - раздзел фізікі, які вывучае ўласцівасці і ўзаемадзеянні нерухомых электрычных зарадаў. Грунтуецца на законе Кулона, асноўная тэарэма - тэарэма Гауса. Узаемадзеянні паміж нерухомымі электрычна зараджанымі часціцамі ці целамі ажыц ...

                                               

Электрастатычнае поле

Электрастаты́чнае по́ле - фізічнае поле, створанае нерухомымі электрычнымі зарадамі; асобны выпадак электрамагнітнага поля. Сілавая характарыстыка электрастатычнага поля - напружанасць электрычнага поля, энергетычная - электрычны патэнцыял. Сілав ...

                                               

Электрычнае поле

Электры́чнае по́ле - поле, цераз якое ажыццяўляецца ўзаемадзеянне электрычных зарадаў. Адна са складовых электрамагнітнага поля. Электрычнае поле ствараецца электрычнымі зарадамі і зменай магнітнага поля ў часе. Велічыня, якая характарызуе інтэнс ...

                                               

Электрычны дыполь

Электры́чны дыпо́ль – сістэма з двух аднолькавых па велічыні і супрацьлеглых па знаку пунктавых электрычных зарадаў, якія называюць палюсамі дыполя. Электрычны дыполь у цэлым зяўляецца электранейтральным сума велічынь яго зарадаў роўная да нуля, ...

                                               

У-70

Пратонны сінхратрон У-70 - пратонны сінхратрон энергіяй 70 ГэВ, пабудаваны ў 1967 годзе ў Інстытуце фізікі высокіх энергій. На момант збудавання энергія паскаральніка была рэкорднай, на дадзены момант У-70 - самы высокаэнергетычны паскаральнік у ...

                                               

Фазатрон

Фазатро́н трон), ці сінхрацыклатро́н - цыклічны рэзанансны паскаральнік зараджаных часціц з пастаянным кіруючым магнітным полем і пераменнай частатой паскаральнага электрычнага поля. Часціцы рухаюцца па спіралі, якая раскручваецца. Выкарыстоўваец ...

                                               

Бэта-распад

Бэта-распад - тып радыеактыўнага распаду, абумоўлены слабым узаемадзеяннем. Ён змяняе зарад ядра на адзінку без змены масавага ліку. Пры гэтым ядро выпраменьвае бэта-часціцу, а таксама нейтральную фундаментальную часціцу з паўцэлым спінам. Калі р ...

                                               

Закон радыеактыўнага распаду

Закон радыеактыўнага распаду - фізічны закон, які апісвае залежнасць інтэнсіўнасці радыеактыўнага распаду ад часу і колькасці радыеактыўных атамаў ва ўзоры. Адкрыты Фрэдэрыкам Содзі і Эрнэстам Рэзерфордам, кожны з якіх пасля быў узнагароджаны Ноб ...

                                               

Дзяленне ядра

Дзяле́нне ядра́ - працэс расшчаплення атамнага ядра на два ядры з блізкімі масамі, якія называюцца асколкамі дзялення. У выніку дзялення могуць узнікаць і іншыя прадукты рэакцыі: лёгкія ядры, нейтроны і гама-кванты. Дзяленне бывае спантанным і вы ...

                                               

Ядзерная рэакцыя

Ядзерная рэакцыя - гэта працэс ўзаемадзеяння атамнага ядра з іншым ядром або элементарнай часціцай, які суправаджаецца змяненнем складу і структуры ядра і вылучэннем вялікай колькасці энергіі. Упершыню ядзерную рэакцыю назіраў Рэзерфорд ў 1919 го ...

                                               

Лептон

Лептоны - фундаментальныя часціцы з паўцэлым спінам, якія не ўдзельнічаюць у моцным узаемадзеянні. Разам з кваркамі і калібровачнымі базонамі лептоны складаюць неадемную частку Стандартнай мадэлі.

                                               

B-кварк

B-кварк, бьюці-кварк, цудоўны кварк, прыгожы кварк) - кварк з зарадам - ⅓ e, які належыць да трэцяга пакалення. Ён з’яўляецца больш лёгкім членам слабага кваркавага дублета трэцяга пакалення, у які ўваходзіць таксама значна больш цяжкі T-кварк. М ...

                                               

C-кварк

c -кварк, або зачараваны кварк - кварк з зарадам + 2 ⁄ 3 e, які належыць да другога пакалення. Маючы масу 1.25 ГэВ, ён займае трэцяе месца па масе сярод кваркаў. Ён быў прадказаны ў 1970 г. Шэлданам Глэшау, Джонам Іліёпуласам і Лучана Маяні і ўпе ...

                                               

T-кварк

t -кварк, ці праўдзівы кварк - кварк трэцяга пакалення, мае зарад + е. Маючы масу 173.1 ± 1.3 ГэВ/c², ён зяўляецца самым масіўным сярод усіх часціц Стандартнай Мадэлі; яго маса блізкая да масы ядра рэнію. Час жыцця t -кварка складае 5×10 -25 с, у ...

                                               

Элементарная часціца

Элемента́рная часці́ца - у сваім першапачатковым значэнні гэта першасная, далей нераскладальная часціца. З элементарных часціц складаецца ўся матэрыя. У сучаснай фізіцы гэты тэрмін звычайна ўжываецца не ў сваім дакладным значэнні, а меней строга ...

                                               

Амега-гіперон

Амега-гіперон - элементарная часціца Ω −, якая ўяўляе сабой барыён з дзіўнасцю -3 і ізатапічным спінам 0. Ω-гіперон складаецца з трох s-кваркаў. Таксама Ω-гіперонамі прынята называць аналагічныя часціцы, у якіх замест аднаго, двух або ўсіх трох s ...

                                               

Базон

Базо́н - часціца з цэлым значэннем спіна. Хвалевая функцыя сістэмы базона сіметрычна адносна перастаноўкі часціц. Базоны падпарадкоўваюцца статыстыцы Бозэ - Эйнштэйна: у адным квантавым стане можа знаходзіцца неабмежаваная колькасць аднолькавых ч ...

                                               

Кварк

Ква́ркі - фундаментальныя часціцы ў стандартнай мадэлі, якія не назіраюцца ў свабодным стане; спецыфічныя састаўныя часткі адронаў - элементарных часціц, якім уласцівы моцныя ўзаемадзеянні. Антычасціцы кваркаў называюцца антыква́ркамі і адрозніва ...

                                               

Мюон

Мюо́н, мю-мезон - нестабільная зараджаная элементарная часціца, якая мае спін ½, час жыцця 2.2 мікрасекунды і масу прыкладна ў 207 разоў большую за масу электрона; адносіцца да лептонаў. Адмоўна зараджаны μ − і дадатна зараджаны μ + мюоны з’яўляю ...

                                               

Нуклон

Нуклоны - агульная назва для пратонаў і нейтронаў. З пункту гледжання электрамагнітнага ўзаемадзеяння пратон і нейтрон розныя часціцы, бо пратон зяўляецца электрычна зараджаным, а нейтрон - не. Аднак з пункту гледжання моцнага ўзаемадзеяння, якое ...

                                               

Пі-мезон

Пі-мезо́н, піо́н - тры віды субатамных часціц з групы мезонаў. Абазначаюцца π 0, π + і π −. Маюць найменшую масу сярод мезонаў. Былі адкрыты ў 1947 годзе.

                                               

Пратон

Пратон - стабільная элементарная часціца, ядро атама вадароду. Зяўляецца найлягчэйшым ферміённым адронам і ўваходзіць у групу барыёнаў. Маса пратона m p {\displaystyle m_{p}} = 1.67261414 ⋅ {\displaystyle \cdot } 10 −24 г ці 938.27200 ± 0.00004 М ...

                                               

Рэзанансная часціца

Рэзана́нсныя часці́цы, ці рэзана́нсы - нестабільныя элементарныя часціцы, якія могуць распадацца за кошт моцных узаемадзеянняў. Маюць час жыцця ад 10 −24 да 10 −22 с. Аб наяўнасці рэзанансных часціц мяркуюць па ускосных звестках, напрыклад, па "р ...

                                               

Тау-лептон

Тау-лептон, таон - нестабільная элементарная часціца з адмоўным электрычным зарадам і спінам ½. У Стандартнай Мадэлі фізікі элементарных часціц класіфікуецца як частка лептонаў сямейства ферміёнаў. Як і ўсе фундаментальныя часціцы, тау-лептон мае ...

                                               

Электрон

Электрон - стабільная элементарная часціца, адна з асноўных структурных адзінак рэчыва. З электронаў складаюцца электронныя абалонкі атамаў, дзе іх лік і становішча вызначае ўсе хімічныя ўласцівасці рэчываў. Рух вольных электронаў абумоўлівае так ...

                                               

Гравітацыйнае поле

Гравітацыйнае поле – фізічнае поле, рэальнасць, праз якую ажыццяўляецца гравітацыйнае ўзаемадзеянне мас. Гравітацыйнае ўзаемадзеянне найслабейшае з вядомых фундаментальных узаемадзеянняў. У класічнай фізіцы гравітацыйнае поле апісваецца адным пат ...

                                               

Лорэнц-каварыянтнасць

Лорэнц-каварыянтнасць - уласцівасць фізічных законаў запісвацца аднолькава ва ўсіх інерцыйных сістэмах адліку. Прынята лічыць, што гэтай уласцівасцю павінны валодаць усе фізічныя законы, і эксперыментальных адхіленняў ад яго не выяўлена. Аднак не ...

                                               

Пераўтварэнні Лорэнца

Пераўтварэ́нні Ло́рэнца ― суадносіны паміж каардынатамі і момантамі часу адвольнай падзеі, якая разглядаецца ў дзвюх інерцыяльных сістэмах адліку, якія рухаюцца адна адносна другой. Атрыманы Х. А. Лорэнцам 1904 як пераўтварэнні, адносна якіх ураў ...

                                               

Прынцып адноснасці

Пры́нцып адно́снасці - адзін з фундаментальных фізічных прынцыпаў, які сцвярджае раўнапраўнасць усіх інерцыяльных сістэм адліку і, такім чынам, адсутнасць адзінай, "абсалютнай" сістэмы адліку. Сфармуляваны ў 1905 годзе А. Эйнштэйнам як абагульнен ...

                                               

Чатырохімпульс

Чатырохі́мпульс, 4-і́мпульс - 4-вектар энергіі-імпульсу, рэлятывісцкае абагульненне класічнага трохмернага вектара імпульсу на чатырохмерную прастору-час. Тры кампаненты класічнага вектара імпульсу p → = {\displaystyle {\vec {p}}=} матэрыяльнай к ...