Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 112




                                               

Лістападаўскі чын

Лістападаўскі чын - паўстанне, арганізаванае ў ноч з 31 кастрычніка на 1 лістапада 1918 г. Украінскай нацыянальнай радай сіламі ўкраінскіх сечавых стральцоў у Каралеўстве Галіцыі і Ладамерыі, кароннай зямлі Аўстра-Венгерскай імперыі з мэтай устан ...

                                               

Польска-ўкраінская вайна

Шаблон:Польска-ўкраінская вайна Польска-ўкраінская вайна польск.: Wojna polsko-ukraińska, укр.: Польсько-українська війна - узброены канфлікт паміж Польшчай і Заходне-Украінскай народнай рэспублікай на тэрыторыі Галіцыі, які выліўся ў шырокамашта ...

                                               

Распад Аўстра-Венгерскай імперыі

Распад Аўстра-Венгерскай імперыі - буйная геапалітычная падзея, якая адбылася ў выніку нарастання ўнутраных сацыяльных супярэчнасцей і адасаблення розных частак імперыі. Першая сусветная вайна, неўраджай 1918 года і эканамічны крызіс паслужылі па ...

                                               

Румынская інтэрвенцыя ў Венгрыю

Румынская інтэрвенцыя ў Венгрыю, вядомая таксама як Румынска-венгерская вайна - румынскае ўзброенае ўмяшанне ў Венгрыю ў 1919 годзе. 16 красавіка 1919 года савецкі ўрад Венгерскай Савецкай рэспублікі пачынае вайну супраць Румыніі, каб вярнуць Тра ...

                                               

Чэхаславацка-венгерская вайна

Чэхаславацка-венгерская вайна 1919 года - вайна Савецкай Венгрыі з Чэхаславакіяй, выкліканая абвастрэннем іх палітычных узаемаадносін і тэрытарыяльнымі спрэчкамі. На наступны дзень пасля ўсталявання ў Венгрыі савецкай улады, 23 сакавіка, пачалася ...

                                               

Распад СССР

Распад СССР - працэсы сістэмнай дэзынтэграцыі, якія адбываліся ў эканоміцы, сацыяльнай структуры, грамадскай і палітычнай сферы Савецкага Саюза, што прывялі да спынення існавання СССР 26 снежня 1991 года. Распад СССР прывёў да незалежнасці 15 рэс ...

                                               

Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем

Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем - адзін з самых вядомых нападаў АМАП СССР на літоўскія памежныя пункты ў 1991 годзе. Напады пачаліся пасля таго, як Літва абвясціла сваю незалежнасць ад Савецкага Саюза 11 сакавіка 1990 года. У Літоўскай ССР ...

                                               

Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР

Заходняя Беларусь - назва часткі земляў, якія да 1917 года ўваходзілі ў склад Расійскай імперыі, у 1918-1920 гг. неаднаразова мянялі прыналежнасць і адыйшлі да Польшчы паводле Рыжскага мірнага дагавору пасля польска-савецкай вайны. Тэрыторыя Захо ...

                                               

Анексія Крыма Расіяй

Анексія Крыма Расіяй - ваенная агрэсія Расіі, скіраваная на гвалтоўнае супрацьпраўнае адарванне і ўключэнне ў склад Расійскай Федэрацыі большай часткі тэрыторыі паўвострава Крым, які пасля распаду СССР зяўляўся часткай незалежнай Украіны і да 201 ...

                                               

Абрыў

Абры́ў - схіл рачной даліны, берагоў мора, ракі, возера, вадасховішча, яра стромкасцю больш за 55°, вышынёй ад некалькіх да дзесяткаў метраў. На фарміраванне абрыва ўплываюць тэктанічныя рухі, працэсы абразіі, эрозіі і інш. Пры замаруджванні ці с ...

                                               

Балка

Балка - форма рэльефу, характэрная для прыроднай зоны лесастэпаў і стэпаў. Доўгае і шырокае паніжэнне, сухая або з часовым вадасцёкам лагчына з ўдзірваненымі схіламі, выпрацаваная расталымі снегавымі і дажджавымі водамі. Найчасцей балка зяўляецца ...

                                               

Бедленд

Бедленд - мясцовасць з рэзка і моцна расчлянёным рэльефам, цяжкапраходным і непрыдатным для земляробства і жывёлагадоўлі. Тыповыя бедленды - гэта ўзгоркі з вузкімі грэбнямі са стромымі схіламі, перасечаныя ярамі. Характарызуюцца высокай гушчынёй ...

                                               

Гара

Горы - участкі зямной паверхні, якія ўзняты над узроўнем мора вышэй за 500 м і характарызуюцца значнымі і рэзкімі ваганнямі вышынь на параўнальна кароткіх адлегласцях. Горы бываюць нізкімі, сярэднімі і высокімі па вышыні, складкаватымі, глыбавымі ...

                                               

Горны хрыбет

Горны хрыбет - лінейна выцягнутая група гор, агульная аснова якой высока ўзнята над суседнімі раўнінамі. Хрыбет абмежаваны схіламі, нахіленымі ў супрацьлеглыя бакі, для яго характэрныя значная даўжыня і добра выражаная вось, пераважна ў выглядзе ...

                                               

Даліна

Далі́на - форма рэльефу, звычайна выцягнутай формы і выразна ніжэйшага ўзроўню, чым прылеглыя абшары, часцей за ўсё даліны ўзнікаюць у выніку эрозіі зямной кары рэкамі ці ледавікамі. Пачатковай формай далін з’яўляюцца яры, што ўтвараюцца перыядыч ...

                                               

Катлавіна

Катлаві́на - замкнутае паніжэнне сушы з параўнальна пакатымі схіламі і плоскім дном. Глыбіні і памеры катлавін розныя. Некаторыя катлавіны: Кузнецкая катлавіна, Мінусінская катлавіна, Тувінская катлавіна. Таксама катлавінамі называюцца шырокія па ...

                                               

Кліф

Кліф - стромкі абразійны абрыў, які ўтварыўся ў выніку разбурэння высокага карэннага берага дзеяннем прыбою. Кліф паступова адыходзіць у бок сушы, павялічваючы шырыню абразійнай берагавой тэрасы, якая ляжыць ля яго падножжа.

                                               

Мегарэльеф

Мегарэльеф) - самыя буйныя элементы рэльефу зямной паверхні: мацерыковыя выступы, упадзіны акіянаў, горныя паясы, горныя і раўнінныя краіны, разломы планетарнага маштабу, выяўленыя ў рэльефе і г. д. Формы мегарэльефу абумоўлены сіламі агульнаплан ...

                                               

Пласкагор’е

Пласкагоре - раўнінны ўчастак сушы, размешчаны вышэй за 500 м над узроўнем мора, і які характарызуецца значным расчляненнем. Шмат пласкагоряў у Азіі, напрыклад, Сярэдне-Сібірскае, Аравійскае, Дэкан і інш.; у Афрыцы, якая зяўляецца, у асноўным, ма ...

                                               

Плато

Плато́ - узвышаная раўніна з роўнай або хвалістай слаба рассечанай паверхняй, якая абмежавана выразнымі ўступамі ад суседніх раўнінных абшараў. Найвялікшае плато ў свеце - Тыбецкае плато, якое дзякуючы памерам называюць "дахам свету".

                                               

Седлавіна

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле - Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2002. - Т. 14. - 512 с. - 10 000 экз. - ISBN 985-11-0238-5 Т. 14. Андрыеўская З. Я., Галай І. П. Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік. - Мн ...

                                               

Сопка

Сопка - агульная назва ўзгоркаў і гор з круглявай вяршыняй у Забайкаллі, на Кольскім паўвостраве і на Далёкім Усходзе Расіі, а таксама вулканаў на Камчатцы і Курыльскіх астравах, гразевых вулканаў у Крыму і на Каўказе. У археалогіі сопкай называю ...

                                               

Схіл

Схіл - нахіленыя участкі зямной паверхні, што фарміруюцца ў выніку эндагенных бел. і экзагенных працэсаў бел. на сушы, а таксама на дне мораў і акіянаў бел., падводныя хрыбты і ўзвышшы бел). Характар схілаў вызначаецца складам і будовай парод, аб ...

                                               

Сырт (узвышша)

Сырт, у Заволжы і Паўднёвым Перадураллі - выцягнутае плоскае шырокае ўвалістае узвышша, раздзеленая балкамі і пакрытая стэпавай расліннасцю.

                                               

Упадзіна

Упа́дзіна - замкнёная або амаль замкнёная форма рэльефу зямной паверхні, адмоўная адносна навакольнай мясцовасці. Вузкія і доўгія ўпадзіны на дне акіянаў называюць акіянічнымі жалабамі. Упадзіны могуць быць бяссцёкавымі і маючымі сцёк. Самая глыб ...

                                               

Шхеры

Шхеры - архіпелаг, які складаецца з дробных скалістых астравоў, падзеленых вузкімі пралівамі і якія пакрываюць значную частку прыбярэжнай марской паласы. Кожны з такіх астраўкоў ў асобнасці называецца "шхера".

                                               

Яр

Яр - глыбокі са стромкімі схіламі размыў, утвораны часовымі вадасцёкамі; найбольш яскравы і небяспечны вынік воднай эрозіі глебы. Яры ўтвараюцца пры інтэнсіўных ліўневых дажджах, разворванні і апрацоўцы глебы ўдоўж схілаў, пракладцы дарог, празме ...

                                               

Рыа-Дульсе

Ры́а-Ду́льсэ - рака ў паўночна-заходняй частцы Аргенціны. Даўжыня ракі складае 650 км. Пад назвай Салі ісп.: Salí бярэ пачатак на ўсходніх схілах Андаў, у горным масіве Сьера-дэль-Аканхіта. Працякае па поўдню раўніны Гран-Чака, часам падзяляючыся ...

                                               

Абалона (геаграфія)

Абало́на - частка рачной даліны, якая затапляецца ракой пры разводдзі ці ў час паводак. Шырыня абалон раўнінных рэк звычайна складае ад шырыні ўласна рэчышча да некалькіх дзясяткаў шырынь рэчышча, у асобных выпадках дасягаючы 40 км. Участкі былой ...

                                               

Вусце ракі

Ву́сце - месца ўпадзення ракі ў вадаём, мора, акіян ці ў больш значную раку. Асноўныя тыпы вусця: простае рэчышча не падзяляецца на рукавы, а яго шырыня захоўваецца ў месцы ўпадзення прыблізна пастаяннай, дэльта, эстуарый.

                                               

Выток

Выто́к ракі́ - месца, ад якога назіраецца пастаяннае цячэнне вады ў рэчышчы вадацёку. Вытокам ракі могуць быць крыніца, балота, возера, ледавік; для рэк, што выцякаюць з возера, - месца перасячэння берагавой лініі вадаёма з рэчышчам вадацёку. Няр ...

                                               

Дэльта (рака)

Дэ́льта - нізіна, утвораная рачнымі наносамі ў вусці ракі, якая ўпадае ў плыткі ўчастак мора або возера. Прарэзана сеткай рукавоў і праток. Дэльта ракі - амаль плоская нізіна ў нізоўях ракі, складзеная рачнымі наносамі, якія назапашваліся ў спако ...

                                               

Зажор

Зажо́р - вялікая колькасць у рэчышчы ракі ўнутрыводнага лёду і шарашы ў час асенняга крыгаходу або ў пачатку ледаставу. Зажор памяншае плошчу жывога сячэння ракі, выклікае падняцце ўзроўню і затапленне поймы. Утвараецца звычайна ніжэй парогаў.

                                               

Лукавіна

Лукавіна - участак звілістага рэчышча вадацёка паміж дзвюма сумежнымі кропкамі перагіну яго восевай лініі. Лукавіны рэк утвараюцца як пры меандраванні, гэтак і паводле іншых прычын: геалагічных, геамарфалагічных і іншых. Калі пры меандраванні лук ...

                                               

Парог ракі

Паро́г - кароткі мелкаводны камяністы або скалісты ўчастак ракі з адносна вялікім падзеннем узроўню вады і падвышанай хуткасцю цячэння. Парогі ўтвараюцца звычайна ў месцах выхаду на паверхню цяжка размывальных горных парод. Парогі перашкаджаюць с ...

                                               

Пратока

Прато́ка - вадацёк, які зяўляецца часткай іншага вадацёка, альбо злучае іншыя вадацёкі ці вадаёмы. Вядомыя два віды пратокаў: кароткі вадацёк прыроднага паходжання, што злучае возера з ракой ці два возеры. другараднае рэчышча рукаў ракі, утворана ...

                                               

Прыток

Прыто́к - вадацёк, які ўпадае ў больш буйны вадацёк. Прыток звычайна адрозніваецца ад апошняга меншай даўжынёй і меншай воднасцю. Аднак існуюць і адваротныя прыклады: істотна больш водная рака Ака лічыцца прытокам ракі Волга; а далей прытокам Вол ...

                                               

Рукаў (рака)

Рука́ў ракі - адгалінаванне рэчышча ракі, што ўтвараецца ў выніку ўзмоцненага адкладання наносаў, а таксама пры прарывах лукавін. На горных рэках рукавы ствараюцца звычайна пры выхадзе вадацёку на перадгорныя раўніны і ў міжгорных паніжэннях, дзе ...

                                               

Ухіл ракі

Ухі́л ракі́, нахі́л ракі́ - адносіны падзення ракі, ручая, канала на якім-небудзь яе ўчастку да даўжыні гэтага ўчастку. Запісваецца адноснай велічынёй у праміле, м/км, радзей у працэнтах. Ухіл звычайна памяньшаецца ад вытоку да вусця, залежыць ад ...

                                               

Эстуарый

Эстуа́рый - лейкападобнае расшыранае вусце ракі, якая ўпадае ў мора або акіян. Утвараецца ў выніку павышэння ўзроўню мора і затаплення нізоўяў рачной даліны; таксама пры адлівах, калі рачныя наносы выносяцца ў мора. Вусці ў выглядзе эстуарыя маюц ...

                                               

Верасовая пустка

Верасовая пустка - біятоп, тыповы для гарыстай мясцовасці, характарызуецца перавагай рыхлых кіслых глеб цёмна-шэрага колеру з прымешкай белага пяску, бедных на калій, азот і фосфар. Звычайна ўяўляе сабой зараснікі вераса звычайнага і раслін з род ...

                                               

Палессе (тып мясцовасці)

Палессе, палескі тып ландшафту - тып краявіду пясчаных раўнін, найбольш распаўсюджаны на ўскраінах раёнаў старажытнага зледзянення ў Цэнтральнай і ва Усходняй Еўропе. У назве адлюстроўваецца адна з характэрных рысаў гэтых тэрыторый - мноства лясо ...

                                               

Васьмітысячнікі

                                               

Анапурна

Анапурна - горны масіў і вяршыня ў горнай сістэме Гімалаяў. Вышыня 8091 м. Анапурна I зяўляецца адным з чатырнаццаці васьмітысячнікаў і дзясятай паводле вышыні вяршыняй Зямлі. Першае пакарэнне адбылося 3 чэрвеня 1950 года групай французскіх альпі ...

                                               

Броўд-Пік

Броўд-Пік - гара на мяжы Пакістана і Кітая, дванаццатая па вышыні вяршыня ў свеце. Знаходзіцца на хрыбце Балтара Музтаг непадалёк ад вяршыні К2 у горным масіве Каракарум. Назва гары тлумачыцца тым, што шырыня вяршыні складае больш 1.5 кіламетра. ...

                                               

Гашэрбрум I

Гашэрбрум I, Хідэн-Пік - горная вяршыня Каракарума. Вышыня над узроўнем мора 8080 м - адзінаццаты па вышыні васьмітысячнік свету.

                                               

Гашэрбрум II

Вяршыня Гашэрбрум II знаходзіцца ў Кашміры, у кантраляваных Пакістанам Паўночных тэрыторыях на мяжы з Кітаем Тыбецкі аўтаномны раён. Вяршыня размешчана ў Каракаруме па суседстве з Хідэн-Пікам. Адносіцца да горнага хрыбта Балтара Музтаг. Уваходзіц ...

                                               

Дхаўлагіры

Дхаўлагіры - вяршыня ў горнай сістэме Гімалаяў, у Непале. Вышыня 8167 м. Ледавікі. Пакарылі вяршыню швейцарскія альпіністы у 1960 годзе.

                                               

Канчэнджанга

Канчэнджанга - горны масіў і вяршыня ў Гімалаях, на мяжы Непала і Індыі. Вышыня 8586 м. Вострыя вяршыні, стромкія схілы. Складзена з гнейсаў, гранітаў, крышталічных сланцаў. Буйныя далінныя ледавікі Зему даўж. каля 30 км, Канчэнджанга і інш.

                                               

Лхоцзэ

Лхоцзэ - чацвёртая па вышыні гара ў свеце. Знаходзіцца ў Гімалаях на поўдзень ад Эверэста, на мяжы Кітая і Непала. Уключае тры вяршыні - Лхоцзэ Галоўную, Лхоцзэ Сярэднюю і Лхоцзэ Шар. Паміж Эверэстам і Лхоцзэ знаходзіцца Паўднёвае сядло South Col ...